поддержка PHP 7

ՀՀ, ք. Վանաձոր, Տիգրան Մեծի 36, հեռ. +374 322 46387

Գեղանկարիչ Դավիթ ՆԵՐԿԱՐԱՐՅԱՆԻ գեղարվեստական փորձարարությունները յուրօրինակ են, արվեստի  և գրականության հայտնի դեմքերին իրենց ոչ-ասուն «հերոսների» հետ վրձնով «լուսանկարելու» փորձերը՝ տպավորիչ։ Եվ չնայած ոճական ու գեղագիտական աշխարհայեցողության շարունակական փոփոխություններին՝ մի բանի նա հավատարիմ է մնում սկզբունքորեն՝  արվեստագետի ազատությանը։

 

– Ոճի առումով Ձեր նկարները տարբեր են։ Գեղանկարչական ո՞ր ուղղության ներկայացուցիչ եք համարում Ձեզ։ Թռուցիկ ծանոթությունն իսկ Ձեր նկարչությանը վկայում է իրականության տարաշխարհիկ պատկերման ոճաբանությանը հակվածության մասին։

 

– Ես ինձ որևէ ուղղության ներկայացուցիչ չեմ համարում: Ստեղծագործական կյանքիս ընթացքում շատ տարբեր ուղղություններով եմ ոգեշնչվել կամ տարվել, բայց ոչ մեկին չեմ հարել: Իսկ նկարչությանս տարաշխարհիկ բնույթի հետ համամիտ եմ: Միշտ ուզել եմ ստեղծել մի ուրիշ, անսովոր իրականություն:

 

Հստակ է նաև հայ մանրանկարչությանը հատուկ գեղարվեստական մտածողության ազդեցությունը Ձեր ստեղծագործության վրա։ Տպավորություն է, թե Դուք շարունակում եք հայ մանրանկարչության գեղագիտությունը նոր ոճերի ու նաև այլ գույների մեջ։

 

– Հայ մանրանկարչությունը և ճարտարապետությունը շատ մեծ նստվածք են թողել իմ արվեստի մեջ: Ես ավելի շուտ փոստատար եմ, ոչ թե հայ մանրանկարչության շարունակողներից. ժամանակի միջով տանում-բերում եմ հայացքներ, դետալներ, տիպաժներ:

 

Դուք զբաղվում եք նաև կինոռեժիսուրայով։ Դա ի՞նչ է՝ յուրօրինակ փախու՞ստ գեղանկարչությունից, որի գույները գուցե «քչություն» են անում կյանքը հնարավորինս  լիակատար պատկերելու համար։

 

– Ռեժիսուրայով զբաղվելու իմ ձգտումը ծնվեց այն ժամանակ, երբ, հմայված լինելով դասական կինոյով, ինքս էլ ցանկություն ունեցա գեղեցիկը մատուցել կինոյում: Ստեղծել էսթետիկ, պոետիկ, հեքիաթային աշխարհ: Եվ հուսով եմ, որ շուտով կինոկենտրոնից դրական պատասխան կստանամ իմ ֆիլմի սցենարի հայտի համար և կիրականացնեմ բոլոր պատկերային լուծումներս:

 

Ձեր նկարներից մեկում պատկերված է Վան Գոգը։ Դուք հարկ եք համարել նկարի վրա նաև գրով հուշել պատկերվածի ով լինելը։ Ձեզ համար ինչո՞վ է կարևոր այդ հուշումը. գուցե դա հուշում է նաև Ձեր ստեղծագործական նախասիրությունների՞ մասին։

 

– Ասեմ, որ այդ գործը կոչվում է «Վան Գոգի անձրևանոցը», բայց նկարում պատկերվածը Վան Գոգը չէ. նկարում հենց անձրևանոցի վրա է գրված մեծ նկարչի անունը: Իրականում այդ հերոսներս ամուսիններ են, որոնք հենց այդպիսի գրությամբ անձրևանոց են նվեր ստացել, ուրախացել և որոշել են դրանով լուսանկարվել: Դա նկար-լուսանկար է:

 

Ձեր նկարներում Կոմիտաս շատ կա։ Դրանք տպավորիչ նկարներ են։ «Կռունկները» տաղանդավոր գործ է։ Տաղանդավոր աշխատանք է «Առավոտը» (տե՛ս ներքևում)։ Այս երկուսն էլ ստեղծվել են 2019-ին։ Կարելի մտածել, որ այդպես Ձեր երախտագիտության տուրքն եք մատուցում Կոմիտասին և նրա հոբելյանին։ Ի՞նչ եք կարծում, մենք պատշա՞ճ մակարդակով ենք նշում այդ մշակութային իրադարձությունը։

– Նախ՝ շնորհակալ եմ լավ խոսքերի համար: Ասեմ նաև, որ մտադրություն ունեմ այս տարի կազմակերպել Կոմիտասի և Հովհ. Թումանյանի ծննդյան 150-ամյակներին նվիրված ցուցահանդես: Այդ քայլով ուզում եմ իմ խոնարհումն արտահայտել երկու հանճարեղ հայի նկատմամբ:
Իսկ այլ մշակութային իրադարձությունների մասին դժվարանում եմ կարծիք հայտնել, որովհետև յուրաքանչյուրն իր մոտեցումն ունի: Կան և՛ հետաքրքիր, և՛ ոչ արդիական  բազմաթիվ միջոցառումներ կոմիտասյան թեմայով: 

 

–Ճշմարիտ արվեստագետը, կարծում եմ, միայն այդպես կարող է նշել մեծերի հոբելյանը՝ սեփական արվեստով։ Ակնկալվող ցուցահանդեսի մասին կարո՞ղ ենք ավելի որոշակի տեղեկություններ իմանալ։

 

 

– Դեռ ընթացքի մեջ է: Առայժմ ստույգ ոչինչ ասել չեմ կարող: Առաջ՝ Աստված:

 

Ընդհանրապես նկատելի է, որ Ձեր նկարներում բավական հաճախ են հերոսներ դառնում արվեստի մարդիկ՝ հայտնի կամ անհայտ, կամ էլ՝ գեղարվեստական երկերի հայտնի կերպարներ։

 

– Ումից սովորել եմ, ոգևորվել, ովքեր ինձ, այսպես ասած, թևեր են տվել, փորձել եմ հետները ընկերություն անել նկարներիս մեջ:

 

  Պնդում կա, որ Հայաստանում գեղանկարչություն չկա՝ չնայած այն հանգամանքին, որ կան լավ գեղանկարիչներ։ Պարադոքս չէ՞։ Դուք ի՞նչ կարծիք ունեք հայ գեղանկարչության մերօրյա վիճակի մասին։

 

– Ի տարբերություն մյուս արվեստների՝ գեղանկարչությունն ու երաժշտությունը Հայաստանում համեմատաբար շատ ավելի լավ կարգավիճակում են: Չնայած խնդիրներ եղել ու կան, և դրանց լուրջ լուծումներ են հարկավոր: Ստվերում գտնվող բազմաթիվ տաղանդավոր մարդկանց պիտի արևերես հանող լինի:

 

Վերևում հիշատակեցինք ռեժիսուրայով զբաղվելու մասին. Դուք 7 վավերագրական և գեղարվեստական ֆիլմ եք հեղինակել։ «Խաղեր և արևներ» գեղարվեստական ֆիլմը ստեղծվել է Հրանտ Մաթևոսյանի «Գոմեշը» պատմվածքի հիման վրա։ Ընդհանրապես, արվեստագետի համար՝ լինի նկարիչ, երաժիշտ թե դերասան, ի՞նչ է գրականությունը։

 

– Այդ ֆիլմերն արդեն ինձ համար անցյալ են: Ես չեմ կարող հիմա դրանց մասին խոսել: Իսկ գրականության մասին կասեմ հետևյալը. եթե որևէ ազգ ունի լավ գրականություն, մեծ է հավանականությունը, որ լավ կինո էլ ունենա, ինչպես, օրինակ, իրանական կինոն է: Մաթևոսյանի գրականությունն էլ ժամանակին մեր կինոյի վրա մեծ ազդեցություն ունեցավ:

 

Մի քանի խոսք ցուցահանդեսային գործունեության մասին։ Շա՞տ եք մասնակցում ցուցահանդեսների, ունեցե՞լ եք անհատական ցուցահանդեսներ։

 

– Շատ եմ մասնակցել, անհատական ցուցահանդեսներ էլ եմ ունեցել: Սակայն առավել կարևոր եմ համարում ցուցահանդեսների իմաստավորումը, ոչ թե հենց այնպես, ինչ-որ մի տեղ մի պլյուս դնելու համար ցուցահանդեսի մասնակցելը կամ կազմակերպելը: Ամեն ինչ պիտի նպատակային լինի:

 

Հարցազրույցների այս շարքի նախորդ հյուրերից Մհեր Չատինյանը ուսանողական տարիներին ցուցահանդես է կազմակերպել «Երեք սերունդ» խորագրով։ Դուք նույնպես կարող էիք համանման ցուցահանդես կազմակերպած լինել, քանի որ Ձեր հայրն ու պապը նույնպես նկարիչներ են։ Այս «ժառանգական» նկարչությունը վանաձորյա՞ն երևույթ է (նաև՝ լանդշաֆտո՞վ պայմանավորված), թե՞ զուտ պատահականության արդյունք։

 

– Միանշանակ լանդշաֆտով է պայմանավորված: Լոռվա լեռները մեզ մի ուրիշ ուժ են տվել: Մենք ոչ միայն նկարում, այլև շատ ենք սիրում փայտի հետ գործ անել: Պապս վաղուց չկա, բայց ես էլ, հայրս էլ, նրա պես, հենց փայտը տեսնում ենք, ձեռքներս քոր են գալիս:

 

Որոշ ժամանակ ապրել, ստեղծագործել եք Մոսկվայում։ Հայրենիքից, հարազատ միջավայրից հեռու լինելը չի՞ փոխել Ձեր գույները, դրանց մեջ չի՞ խառնել այլ երանգներ՝ թեկուզև աննկատ։

 

– Մոսկվայում 4 տարի եմ ապրել, ստեղծագործել: Ու հենց կարոտն է ստիպել, որ վերադառնամ: Արվեստագետը պարտավոր է ճամփորդել, աշխարհ տեսնել: Բայց նաև պարտավոր է վերադառնալ։ Իհարկե, գույներս, մտքերս, աշխարհայացքս Մոսկվան փոխել է: Բայց էսօրվա իմ հայկական գույներն են ամենահյութեղը, ամենաիսկականը, ամենաիմը: Էստեղ է իմ Մուսան. իմ սիրտը...  լեռներում է:

 

– «Գեղանկարի մեջ դինամիկա չկա։ Նկարելիս դու բռնում ես շարժման միայն մեկ ակնթարթը». սրանք Ձեր խոսքերն են, և Դուք կարծես խոսում եք լուսանկարչության մասին, մինչդեռ գեղանկարչությանը, իմ համոզմամբ, անպայման բնորոշ է ներքին դինամիզմը, որը թեև չի տրվում մեր տեսողական զգայությանը, այնուամենայնիվ առկա է յուրաքանչյուր տաղանդավոր գործի մեջ։ Ներքին դինամիզմի բացակայության պայմաններում գեղանկարչական գործն ինքն իրեն մեկուսացնում է դիտողի հետ ներքին երկխոսությունից, իսկ առանց այս վերջինի՝ գեղարվեստը ոչինչ է։

 

 

– Անկեղծ ասած, չեմ հիշում՝ երբ և որտեղ եմ նման բան ասել: Միգուցե ասածս են սխալ ընկալել և մատուցել: Կոնկրետ իմ գործերում այնքան դինամիկա կա, որ շատ հաճախ ուզում եմ դրանք անիմացիայի վերածել: Իսկ Ձեր վերլուծության հետ լիովին համամիտ եմ:

 

 

– Ասել եք հարցազրույցներից մեկում (https://imyerevan.com/hy/culture/view/1302 Իսկ մեկ ուրիշ առիթով ասել եք. «նկարելն աղոթելու իմ ձևն է. հրեշտակ նկարելով՝ աղոթում եմ Աստծուն: Չեմ փառաբանում, տուրք չեմ տալիս՝ զգում եմ նրան»։ Դուք աղոթում և Աստծուն զգում եք միայն հրեշտակնե՞ր նկարելիս, թե՞ ընդհանրապես նկարելիս։ Չէ՞ որ ինչ էլ նկարելու լինեք, Աստծո արարած բան եք նկարում՝ բնանկար լինի, դիմանկար կամ այլ բան։

 

 

– Ինձ համար տարբեր բաներ են հավատքը և կրոնը: Ես ամենևին դրանք չեմ կապում իրար հետ: Շատ հաճախ, երբ արարման ընթացքի մեջ ես, դառնում ես անկանխատեսելի: Ներքին մի ուժ գալիս, քեզ կտրում է իրականությունից: Կորցնում ես ժամանակի զգացողությունը և տեղափոխվում, ասենք, Վերածննդի ժամանակաշրջան: Բայց դա տևում է շատ քիչ՝ մի քանի ակնթարթ:

 

 – Եվ այդ ակնթարթներին է, որ հնչում է ամենամաքուր աղոթքը Որքան հասկացա ֆիլմերի մասին Ձեր ասածից, Դուք շուտ եք «կտրվում» երեկվա գործից, և Ձեր լավագույն ստեղծագործությունը միշտ ապագայում է։ Անտարակույս, այդպես է բոլոր ստեղծագործող մարդկանց մոտ, այնուամենայնիվ, հետաքրքիր է իմանալ՝  Դուք արա՞գ եք խորթանում երեկվա գործից, ինչպե՞ս եք նայում, դիցուք, 2-3 տարի առաջ արված գործերին։ Ձեր գեղանկարներից ո՞րը կառանձանացնեիք, որտեղ վրձինն առավելագույնս հասուն է։

 

– Նկարչությունը որսորդության պես է. «եղնիկի» հետևից ընկար, հասար նպատակիդ՝ վերջ: Ոգևորությունը կորչում է, մտնում ես մի ուրիշ անտառ (ցանկալի է՝ Լոռվա...))) Որոշ հին գործեր, իհարկե, առանձնացնում եմ: Բայց ես շատ եմ շտապում: Ինձ հաճախ ասում են, որ անհամբեր եմ: Դա անընդհատ նորը բացահայտելու իմ ձգտումից է: Նկատած կլինեք, որ տարիների ընթացքում ոճս անընդհատ փոխվել է: Դա չի նշանակում, որ հին գործերս ավելի լավը կամ ավելի վատն են, քան նորերը: Իսկ գեղանկարներիցս որևէ մեկը չեմ ուզում առանձնացնել. թողնում եմ արվեստասերներին:

 

– Արվեստի հայտնի գործիչներին իրենց որոշ գեղարվեստական «հերոսների»՝ այս կամ այն կենդանու հետ լուսանկարչական դիրքով գեղանկարելու Ձեր հակումը նախադեպ ունի՞ հայ կամ համաշխարհային գեղանկարչության մեջ։ Հովհ. Թումանյանին իր հերոսներից «գելի» հետ լուսանկարել-գեղանկարելը (լուսանկար-գեղանկարը նույնիսկ «հավասար» վերնագրելը՝ «Թումանյանն ու գելը») շատ ինքնատիպ է (ինչպես Կոմիտասին՝ իր քնարական «հերոս» կռունկի հետ)։ Այդպիսով Դուք լուսանկարչությունը համարձակորեն «խառնում» եք գեղանկարչությանը՝ որոշակի ժանրային էկլեկտիզմ ապահովելով։ Դա իսկապես յուրօրինակ է։

 

– Այս դեպքում չեմ օգտվել ո՛չ հայ, ո՛չ համաշխարհային նկարչությունից: Պարզապես թղթին հանձնել եմ այն, ինչ ստեղծել է իմ երևակայությունը: Լուսանկարչական երանգի մասին կասեմ, որ ինքնաբերաբար է ստացվել: Հավանաբար իմ՝ կինոյով և լուսանկարչությամբ զբաղվելն իր ազդեցությունն ունենում է:

 

– Դուք ստեղծագործում եք նաև դիմանկարի ժանրում. դա հոգեհարազա՞տ ժանր է։ Հարցը տալիս եմ, որովհետև դիմանկարչությունը փոքր-ինչ անհարմար ժանր է երևակայության թռիչքի և ստեղծագործական ազատության համար, բայց Դուք կարծես այդ խնդիրն էլ եք լուծել. նկատի ունեմ Ձեր կնոջ դիմանկարը։

 

 

– Դիմանկարի ժանրը միշտ սիրել եմ: Իմ սիրած դիմանկարներից է Ռաֆայել Սանտիի ինքնադիմանկարը: Շատերն են ստեղծագործում էս ժանրում, բայց ոչ բոլորին է հաջողվում ցույց տալ մարդու ներքին էությունը, որը, հաստատ, երևում է նրա աչքերում: Իսկ իմ կնոջ դիմանկարը կոչվում է «Հեղափոխության կարմիր շարֆը»։

 

 

 

– Դիմանկարի մեջ Դուք կարևորում եք աչքերը, իսկ ահա Կառլոս Աբովյանը դիմանկարներ էր անում՝ աչքերի փոխարեն արցունքի կաթիլ-խաչեր նկարելով։

– Ըստ իս՝ մարդու աչքերի մեջ մի պահ կանգ է առնում ժամանակը, և քիչ նկարիչներ կան, որ կարողանում են բռնել այն։

 

 

– Կառլոս Աբովյանը չէ՞ր կարողանում բռնել ժամանակը։ Նա գուցե հենց խաչերի տակ էր տեսնում աչքերը և ժամանակը՝ նրանցում արտացոլված։

 

 

– Կառլոս Աբովյանի երազներն ուրիշ էին:

Զրույցը վարեց Լևոն ՍԱՐԳՍՅԱՆԸ

Back to top